Tôi trồng cây mít trước sân mà không biết ai sẽ ăn

Năm sáu mươi ba tuổi, tôi trồng một cây mít trước sân.

Vợ tôi hỏi, trồng chi, mít phải bảy tám năm mới ra trái.

Tôi không trả lời. Vì tôi cũng không biết.

Hồi trẻ, tôi làm gì cũng cần lý do. Học vì muốn có bằng. Đi làm vì muốn có lương. Cưới vợ vì đến tuổi. Mua nhà vì ai cũng mua. Mỗi bước đi đều có một cái đích đằng sau. Tôi sống như đang điền vào một cái form. Xong ô này thì qua ô kế.

Ba mươi tuổi, tôi đã xong gần hết cái form đó. Nhà có. Vợ có. Con có. Xe có. Tôi nhìn quanh, thấy mình giống mọi người. Vậy mà tối nằm xuống, có cái gì đó trống.

Không phải buồn. Không phải cô đơn. Chỉ là trống.

Tôi nghĩ chắc tại mình chưa đủ. Chưa đủ tiền. Chưa đủ chức. Chưa đủ thành công. Nên tôi chạy tiếp. Bốn mươi tuổi, lên trưởng phòng. Bốn mươi lăm, lên phó giám đốc. Năm mươi, người ta gọi tôi bằng anh, bằng sếp, bằng giám đốc.

Cái trống vẫn còn.

Nó không lớn hơn. Không nhỏ đi. Nó cứ ở đó, như cái bóng. Đi đâu nó theo đó.

Năm năm mươi hai, con trai tôi vào đại học. Nó hỏi tôi, ba ơi, ba thấy đời ba có ý nghĩa không.

Tôi cười. Nói, ý nghĩa gì con.

Nó nói, con đang học triết. Thầy bảo mỗi người phải tìm ý nghĩa cho đời mình.

Tôi im. Không phải vì không muốn trả lời. Mà vì tôi chưa bao giờ nghĩ về câu đó một cách nghiêm túc.

Hồi đó tôi bận quá. Bận kiếm tiền. Bận lo cho gia đình. Bận chạy theo cái form mà ai đó đã kẻ sẵn. Đâu có thời gian ngồi hỏi đời mình có ý nghĩa gì.

Năm năm mươi lăm, tôi nghỉ hưu sớm. Không phải vì muốn. Công ty tái cấu trúc, lớp trẻ lên thay. Ngày đầu tiên ở nhà, tôi ngồi ngoài hiên từ sáng đến trưa. Không làm gì. Chỉ ngồi.

Vợ tôi hỏi, ông ổn không.

Tôi nói ổn. Nhưng tôi không biết mình có ổn thật không.

Ba mươi năm đi làm. Sáng ra khỏi nhà, tối về. Cuối tuần đưa con đi chơi. Tết về quê. Hè đi biển. Lặp đi lặp lại. Bây giờ cái vòng lặp đó dừng. Tôi đứng ngoài, nhìn vào, thấy nó giống một cái máy.

Mà tôi là cái bánh răng trong đó.

Bánh răng không cần ý nghĩa. Nó chỉ cần quay.

Năm năm mươi tám, mẹ tôi mất. Bà tám mươi bảy tuổi. Trước khi mất, bà nắm tay tôi, nói, con sống vui là được.

Bà không nói sống có ý nghĩa. Không nói sống có mục đích. Chỉ nói sống vui.

Tôi về nhà, ngồi ngoài hiên, khóc. Không phải vì mẹ mất. Mà vì tôi nhận ra mình đã sống sáu mươi năm mà chưa bao giờ hỏi mình có vui không.

Có thành công không, hỏi rồi. Có đủ tiền không, hỏi rồi. Có bằng người ta không, hỏi rồi. Nhưng có vui không thì chưa.

Năm sáu mươi, tôi bắt đầu đi bộ mỗi sáng. Không phải vì sức khỏe. Chỉ vì thích. Đi ngang qua mấy cái quán cà phê. Ngồi xuống. Nhìn người ta qua lại. Không nghĩ gì.

Có hôm tôi thấy một ông già ngồi câu cá ở cái ao nhỏ gần nhà. Tôi hỏi, bác câu được nhiều không. Ông nói, tui đâu có câu cá. Tui ngồi chơi.

Cần câu thả xuống nước. Không mồi.

Ông ngồi đó cả buổi. Không cá. Không mồi. Chỉ ngồi.

Tôi nhìn ông, thấy ông bình yên quá. Cái bình yên mà tôi chạy cả đời không tìm được.

Năm sáu mươi hai, tôi bắt đầu làm vườn. Trồng rau, trồng hoa. Không phải vì cần rau ăn. Siêu thị đầy. Chỉ vì thích nhìn cây lớn.

Mỗi sáng ra vườn, tưới nước, nhổ cỏ. Không ai trả lương cho việc đó. Không ai khen. Không ai biết. Mà tôi thấy vui.

Cái vui lạ lắm. Nó không giống vui khi được thăng chức. Không giống vui khi mua được nhà. Nó nhẹ hơn. Nhẹ đến mức suýt không nhận ra.

Rồi một hôm, tôi trồng cây mít.

Vợ hỏi, trồng chi, bảy tám năm mới có trái.

Tôi nhìn cây mít con, cao chưa tới đầu gối. Nghĩ, lúc nó ra trái, mình có khi đã không còn. Hoặc còn mà không còn răng để ăn.

Mà tôi vẫn trồng.

Không vì ai. Không vì gì.

Chỉ vì hôm đó trời đẹp. Đất mềm. Tay tôi còn cầm được cuốc.

Con trai tôi về thăm, thấy cây mít, hỏi lại câu cũ. Ba, ba thấy đời ba có ý nghĩa không.

Lần này tôi trả lời.

Tôi nói, ba không biết. Nhưng sáng nay ba tưới cây, thấy vui. Vậy được rồi.

Nó nhìn tôi, không nói gì.

Cây mít trước sân bây giờ cao hơn đầu tôi rồi. Chưa ra trái. Có khi không bao giờ ra, đất ở đây không hợp.

Mà tôi vẫn tưới mỗi sáng.

Không ai hỏi tại sao nữa.