Tôi xây xong căn nhà rồi đứng ngoài cổng
I Finished Building the House Then Stood Outside the Gate
Tôi xây căn nhà mất bốn năm.
Từ lúc mua đất, vẽ bản thiết kế, chọn gạch, chọn sơn, cãi nhau với thầu, thiếu tiền, vay thêm, trả lãi, mất ngủ, rồi lại thiếu tiền.
Bốn năm.
Vợ tôi nói: "Xây xong là mình khỏe."
Tôi cũng nghĩ vậy.
Ngày thợ sơn xong lớp cuối cùng, tôi đứng ngoài cổng nhìn vào. Căn nhà hai tầng, mái ngói đỏ, cửa kính, sân có chỗ trồng cây. Đúng y như bản vẽ. Không thiếu gì.
Tôi đứng đó. Nhìn. Rồi không biết làm gì tiếp.
Không phải buồn. Không phải thất vọng. Chỉ là trống.
Cái trống mà tôi không chuẩn bị cho nó.
---
Hồi ba mươi tuổi, tôi có mục tiêu rõ ràng. Lương bao nhiêu, xe gì, nhà ở đâu. Tôi viết ra giấy. Dán trên tường phòng làm việc. Mỗi sáng nhìn thấy, mỗi sáng nhắc mình.
Tôi làm việc mười hai tiếng một ngày. Có năm mười bốn tiếng. Cuối tuần vẫn mở laptop. Vợ nói: "Anh có mặt ở nhà nhưng anh không có ở đây." Tôi nghe, gật đầu, rồi tiếp tục.
Vì tôi nghĩ mình đang làm vì gia đình.
Vì tôi nghĩ khi nào xong thì sẽ sống.
---
Ba mươi lăm tuổi, tôi mua được xe. Lái về, đậu trước nhà trọ. Ngồi trong xe mười lăm phút, không tắt máy. Nghe tiếng máy lạnh chạy. Nhìn cái vô lăng.
Vợ ra gõ cửa xe: "Vào ăn cơm."
Tôi vào. Ăn cơm. Không nói gì.
Hôm sau tôi bắt đầu tính chuyện mua đất.
---
Ba mươi bảy tuổi, con gái lớn vào lớp một. Nó cầm tay tôi đi từ cổng trường vào lớp. Nó run. Tôi cũng run, nhưng không biết run vì gì.
Tối đó tôi ngồi tính tiền. Đất bao nhiêu. Xây bao nhiêu. Vay bao nhiêu. Trả trong bao lâu.
Con gái chạy ra: "Ba ơi, đọc truyện cho con."
Tôi nói: "Chút nữa."
"Chút nữa" đó kéo dài ba năm.
---
Bốn mươi tuổi, móng nhà đổ xong. Tôi chụp hình, gửi cho ba tôi ở quê. Ba tôi gọi lại, giọng run: "Con giỏi. Ba mừng."
Tôi nghe câu đó mà muốn khóc. Không phải vì vui. Mà vì tôi chợt nhận ra mình xây căn nhà này, một phần lớn, là để nghe câu đó.
Để ba tôi nói tôi giỏi.
Để mẹ tôi kể với hàng xóm.
Để khi ai hỏi "làm được gì chưa", tôi có cái mà chỉ.
Tôi bốn mươi tuổi mới thấy điều đó. Mà thấy rồi cũng không dừng lại được. Vì nhà đang xây dở.
---
Bốn mươi hai tuổi. Nhà xong.
Dọn vào ở. Vợ sắp xếp đồ đạc. Con gái lớn chọn phòng. Con trai nhỏ chạy khắp sân. Mọi thứ đúng như tôi từng hình dung.
Tuần đầu tiên, tôi ngủ ngon.
Tuần thứ hai, tôi bắt đầu thức giấc lúc ba giờ sáng.
Không phải lo lắng. Không phải ác mộng. Chỉ là tỉnh. Nằm nghe tiếng quạt trần quay. Nhìn trần nhà mới. Và nghĩ.
Nghĩ gì?
Không biết. Đó mới là vấn đề.
Mười hai năm qua, đầu tôi lúc nào cũng có việc để nghĩ. Mục tiêu tiếp theo. Con số tiếp theo. Deadline tiếp theo. Bây giờ, lần đầu tiên, không có gì phía trước.
Không phải không có việc làm. Tôi vẫn đi làm. Vẫn có dự án. Nhưng cái lực kéo tôi dậy mỗi sáng, cái lực làm tôi chịu được mười hai tiếng, cái lực đó biến mất.
Như chạy marathon mà ai đó xóa vạch đích.
---
Tôi không nói với ai. Vì nói gì?
"Tôi xây xong nhà rồi, tôi thấy trống."
Nghe như đồ vô ơn.
Bao nhiêu người muốn có căn nhà mà không có. Tôi có rồi mà than. Ai nghe được?
Nên tôi im. Đi làm. Về nhà. Ăn cơm. Chơi với con. Xem tivi. Ngủ. Thức lúc ba giờ sáng.
Lặp lại.
---
Một tối, con gái lớn, năm đó nó mười tuổi, hỏi tôi: "Ba ơi, ba thích làm gì nhất?"
Tôi định nói đại. Đọc sách. Đi câu cá. Gì đó.
Nhưng tôi dừng lại. Vì tôi không biết.
Tôi thực sự không biết mình thích làm gì.
Mười hai năm. Tôi biết mình cần làm gì. Phải làm gì. Nên làm gì. Nhưng thích? Cái từ đó xa lạ.
Con gái nhìn tôi chờ. Tôi nói: "Ba thích ngồi với con."
Nó cười. Chạy đi chơi.
Tôi ngồi lại. Câu đó, tôi không biết nó đúng hay tôi nói cho có.
---
Tôi bốn mươi ba tuổi.
Căn nhà vẫn đẹp. Vợ trồng thêm mấy chậu hoa ở ban công. Con trai bắt đầu biết đạp xe. Mọi thứ ổn.
Nhưng có đêm tôi vẫn đứng ngoài cổng. Nhìn vào căn nhà mình xây. Đèn sáng trong phòng khách. Bóng vợ đi qua đi lại sau rèm.
Đẹp lắm.
Mà tôi đứng ngoài.
Không phải vì không muốn vào. Mà vì tôi đang tập nhìn lại. Nhìn cái mình đã xây. Nhìn cái mình đã bỏ qua. Nhìn khoảng trống giữa "xong việc" và "sống".
Tôi chưa có câu trả lời.
Có thể sẽ không bao giờ có.
Nhưng ít nhất bây giờ tôi biết mình đang đứng ở đâu.