Vợ tôi ngủ quay lưng đã ba năm rồi
My wife has slept facing away for three years now
Vợ tôi ngủ quay lưng.
Không phải giận. Không phải ghét. Chỉ là quay lưng.
Tôi nhớ hồi mới cưới, cô ấy hay gác chân lên người tôi. Nóng chảy mồ hôi mà không ai chịu rút ra. Tôi cằn nhằn, nóng quá, xê ra đi. Cô ấy cười, ôm chặt hơn.
Bây giờ giường rộng mà mỗi người nằm một bên. Giữa là khoảng trống vừa đủ để không ai chạm ai.
Tôi bốn mươi bảy tuổi. Cưới nhau mười chín năm. Con lớn năm nay thi đại học, con nhỏ lớp bảy. Nhà trả góp còn năm năm nữa. Xe vừa thay lốp. Bảo hiểm sắp đóng. Cuộc sống chạy theo lịch, không theo cảm xúc.
Tôi không nhớ lần cuối mình nói "anh yêu em" là khi nào.
Không phải không yêu. Chỉ là cái từ đó, nó nặng dần theo năm tháng. Nói ra thấy kỳ. Như mặc lại cái áo hồi hai mươi tuổi. Vẫn là áo, nhưng không còn vừa.
---
Hồi yêu nhau, tôi hay viết thư tay.
Giấy A4 xé đôi, viết bằng bút bi xanh. Chữ tôi xấu, cô ấy cười hoài. Nhưng vẫn giữ. Tôi biết vì có lần dọn nhà, thấy cô ấy cất trong cái hộp giày Nike cũ, dưới đáy tủ.
Tôi không nói gì. Cô ấy cũng không nói gì.
Cái hộp đó bây giờ chắc vẫn còn. Nhưng tôi không dám mở ra xem. Sợ đọc lại mấy dòng đó rồi không biết phải làm gì với cảm giác trong ngực.
---
Có lần tôi đi công tác ba ngày.
Về đến nhà, cô ấy đang nấu cơm. Không ôm, không hỏi nhớ không. Chỉ nói, anh đi tắm đi, cơm sắp xong.
Tôi đi tắm. Nước chảy trên đầu. Đứng trong đó lâu hơn bình thường.
Rồi ra ăn cơm. Hai đứa con kể chuyện trường. Cô ấy gắp thức ăn cho tôi. Không nhìn, nhưng gắp đúng món tôi thích.
Tôi ăn. Không nói gì.
Cái yêu nó biến thành cái gì đó mà tôi không gọi tên được. Không phải yêu kiểu hồi trẻ, tim đập nhanh, nhớ nhung, ghen tuông. Cũng không phải hết yêu. Nó là một thứ gì đó ở giữa. Như nước ấm. Không nóng, không lạnh. Uống vào không có vị gì. Nhưng thiếu thì khát.
---
Bạn tôi ly hôn năm ngoái.
Anh ấy bảo, tao chịu không nổi nữa, sống với nhau như hai người lạ trong cùng một nhà. Tao muốn được sống thật.
Tôi nghe mà không biết nói gì. Vì tôi cũng sống y vậy. Nhưng tôi không thấy đó là lý do để đi.
Có phải vì tôi yêu hơn anh ấy không? Tôi không biết.
Hay vì tôi sợ? Sợ ở một mình. Sợ con cái. Sợ bắt đầu lại. Sợ cái tuổi bốn mươi bảy mà phải ngồi ăn cơm một mình trong căn phòng trọ.
Cũng có thể.
Nhưng cũng có thể vì tôi hiểu một điều mà hồi trẻ tôi không hiểu. Tình yêu không phải lúc nào cũng là thứ mình cảm nhận được. Đôi khi nó là thứ mình làm mà không nghĩ. Gắp đúng món. Để sẵn ly nước. Tắt đèn phòng khách trước khi lên giường vì biết người kia sợ ánh sáng lọt vào.
---
Đêm qua tôi thức giấc lúc hai giờ sáng.
Vợ tôi vẫn quay lưng. Tôi nằm nhìn cái lưng đó. Cái áo thun cũ, bạc màu, có vết ố ở vai mà giặt hoài không sạch.
Tôi nhớ hồi mới quen, cô ấy hay mặc đồ đẹp. Váy hoa, áo trắng, son môi. Bây giờ ở nhà toàn đồ cũ. Tóc buộc cao, mặt không son phấn.
Nhưng cái lưng đó. Tôi nhìn nó mười chín năm rồi. Nó gầy hơn hồi trước. Xương vai nhô lên. Có mấy cái nốt ruồi mà chắc chỉ mình tôi biết.
Tôi muốn đưa tay chạm vào. Nhưng không làm. Sợ cô ấy thức giấc rồi hỏi, gì vậy anh. Rồi tôi phải trả lời. Mà tôi không biết trả lời sao.
Chạm vì nhớ? Chạm vì thương? Chạm vì sợ một ngày cái lưng đó không còn ở đó nữa?
Tôi không biết.
Tôi chỉ nằm đó. Nhìn. Rồi ngủ lại.
---
Sáng nay cô ấy dậy trước.
Khi tôi xuống bếp, cà phê đã pha sẵn. Đúng cái ly tôi hay dùng. Đúng lượng đường tôi thích. Không nhiều, không ít.
Cô ấy đang phơi đồ ngoài sân. Không ngoái lại.
Tôi uống cà phê. Nhìn ra sân. Nhìn cái lưng đó. Lại cái lưng đó.
Mười chín năm.
Tôi không biết đó là tình yêu hay là thói quen. Có khi là cả hai. Có khi hai thứ đó, đến một lúc nào đó, nó thành một.
相濡以沫，不如相忘於江湖
Tương nhu dĩ mạt, bất như tương vong ư giang hồ
Hai con cá cạn nước phun bọt cho nhau, chi bằng quên nhau giữa sông hồ.
Fish out of water moisten each other with spit — better to forget each other in the rivers and lakes.
— Trang Tử, Nam Hoa Kinh, Đại Tông Sư (Thiên 6)
Diễn giải
Interpretation
Trang Tử kể chuyện hai con cá mắc cạn. Nước rút hết rồi, chúng nằm cạnh nhau, phun bọt cho nhau để giữ ẩm. Trông thì đẹp. Trông thì thương. Nhưng Trang Tử nói, thà quên nhau giữa sông hồ rộng lớn. Nghe thì tàn nhẫn. Nhưng nghĩ lại thì không phải vậy. Ông không bảo đừng yêu. Ông hỏi: mày yêu vì cần, hay yêu vì thật sự muốn ở đó? Hai con cá phun bọt cho nhau vì không còn lựa chọn nào khác. Nước hết rồi. Đi đâu được nữa. Nhưng nếu có nước. Nếu sông hồ đầy ắp. Mà hai con cá vẫn bơi cạnh nhau. Thì đó mới là thật. Cái ly cà phê pha sẵn mỗi sáng. Đúng ly, đúng đường. Không ai nói gì. Không ai đòi gì. Đó là phun bọt giữa cạn, hay là bơi cạnh nhau giữa dòng?
Zhuangzi tells a story about two fish stranded on dry land. The water is gone. They lie next to each other, blowing bubbles of moisture to keep each other alive. It looks beautiful. It looks tender. But Zhuangzi says, better to forget each other in the vast rivers and lakes. Sounds cruel. But think again. He's not saying don't love. He's asking: do you love because you need to, or because you truly want to be there? The two fish blow bubbles for each other because there's no other choice. The water is gone. Where else can they go? But if there were water. If the rivers were full. And the two fish still swam side by side. That would be real. The cup of coffee made every morning. Right mug, right amount of sugar. No one says anything. No one asks for anything. Is that blowing bubbles on dry land, or swimming together in the open river?